Strona Zakładu Gramatyki, Semantyki i Pragmatyki Współczesnego Języka Polskiego
Aktualności  
15.11.2018.
Aktualności
Konwersatoria językoznawcze

 


Środowe konwersatorium „Dociekania semantyczne” (tradycyjne "środy semantyczne") odbywają się w semestrze zimowym roku akademickiego 2018/2019 w sali 37, na II piętrze w gmachu Polonistyki, w godz. 11.30-13.00.
W imieniu stałych uczestników "śród semantycznych" zapraszam!

Prof. dr hab. Krystyna Waszakowa

 

sylabus przedmiotu


3 X i 10 X   mgr Dagmara Banasiak, Semantyka wybranych jednostek leksykalnych profilujących pojęcie ŚMIECH

 

Celem pierwszej części mojego referatu będzie przyjrzenie się semantyce wieloznacznego kształtu językowego śmiać się. Analiza współczesnych kontekstów użycia pokazuje, że dosłowne znaczenie tej formy, związane z wokaliczną i mimiczną ekspresją śmiechu, będącego reakcją na bodziec komiczny, jest podstawą licznych przesunięć metonimicznych. Prowadzą one do rozszerzeń znaczeniowych i wyodrębnienia się wtórnych sensów, czerpiących z domen pojęciowych UŚMIECHU, RADOŚCI, DYSTANSU, ŻARTOWANIA, LEKCEWAŻENIA, DEZAPROBATY. Za pomocą narzędzi profilu i profilowania wypracowanych na gruncie językoznawstwa kognitywnego omówię listę najbardziej ustabilizowanych znaczeń, profilowanych przez segment językowy śmiać się, oraz ich reprezentacje językowe.

W drugiej części referatu na tle ukazanej siatki profili znaczeniowych przedstawię najważniejsze właściwości semantyczne i pragmatyczne jednostki leksykalnej wyśmiać (kogoś, coś).

 

Literatura:

Buttler D. (1968), Polski dowcip językowy, Warszawa.

Dziemidok B. (2011), O komizmie. Od Arystotelesa do dzisiaj, Warszawa.

Grabias S. (1994), Język w zachowaniach społecznych, Lublin.

Greń Z. (1994), Semantyka i składnia czasowników oznaczających akty mowy w języku polskim i czeskim, Warszawa.

Grochowski M. (1982), Zarys analizy semantycznej grupy jednostek wyrażających negatywne etycznie relacje osobowe (kpina, zniewaga, upokorzenie) [w:] „Polonica VIII”, s. 57-72.

Grzegorczykowa R., Obelga jako akt mowy [w] „Poradnik Językowy” 1991, nr 5–6.

Langacker R. (2009), Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie, tłum. E. Tabakowska i in., Kraków, 85-128.

Żygulski K. (1976), Wspólnota śmiechu. Studium socjologiczne komizmu, Warszawa.






17 i 24 X  Marta Falkowska, W poszukiwaniu dyskursywnych sygnałów empatii

W referacie podejmuję przede wszystkim próbę przeglądu literatury lingwistycznej dotyczącej sposobów komunikowania empatii w dyskursie. Korzystając z dotychczasowych opracowań, stawiam sobie za cel zbadanie, za pomocą jakich środków językowych (leksykalnych i gramatycznych) wyrażana jest empatia we współczesnej polszczyźnie oraz jakie typy dyskursywnych sygnałów empatii można wyróżnić. Uwaga moja koncentruje się na werbalnych sygnałach empatii, z pominięciem niewerbalnego aspektu komunikacji. W analizie uwzględniam zarówno formuliczne wyznaczniki empatii (typu: współczuję ci; wiem, co czujesz...), jak i wypowiedzi ich nie zawierające, w których szerszy kontekst pozwala sądzić, że nadawca (emocjonalnie i/lub intelektualnie) utożsamia się z odbiorcą. Materiał ilustracyjny obejmuje m.in. przykłady z Narodowego Korpusu Języka Polskiego, dialogi pozyskane za pomocą wyszukiwarki danych konwersacyjnych SPOKES oraz różnorodne konteksty znalezione w Internecie (w tym w portalach społecznościowych).

 

Wybrana literatura:

 

Caplan, A. (2011). Understanding Empathy: Its Features and Effects, [w:] Coplan, A., Goldie, P. (Eds.). Empathy: Philosophical and psychological perspectives. Oxford University Press, 3-18.

Decety, J., Chaminade, T. (2003). When the self represents the other: A new cognitive neuroscience view on psychological identification. Consciousness and cognition, 12(4), 577-596.

Drabik B. (2010). Językowe rytuały tworzenia więzi interpersonalnej, Kraków.

Hart, C. (2014). Discourse, grammar and ideology: Functional and cognitive perspectives. Bloomsbury Publishing.

Hart, C. (2015). Viewpoint in linguistic discourse: Space and evaluation in news reports of political protests. Critical Discourse Studies, 12(3), 238-260.

Kuno, S. (1987). Functional syntax: Anaphora, discourse and empathy. University of Chicago Press.

Langacker, R. W. (1987). Foundations of cognitive grammar: Theoretical prerequisites (Vol. 1). Stanford University Press.

Langacker, R. W. (2009). Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie. Universitas.

Pounds, G., Hunt, D., Koteyko, N. (2018). Expression of empathy in a Facebook-based diabetes support group. Discourse, Context & Media 25, 34-43.

 

31 X i 7 XI  Renata Grzegorczykowa, Agnieszka Mikołajczuk, Rozumienie współczesne i dzieje wyrażenia miłość własna w języku polskim

 

Analiza współczesnych użyć wyrażenia miłość własna pokazała, że możliwe jest dwojakie jego rozumienie: 1) neutralne, odpowiadające połączeniu miłość siebie, miłość do siebie, które odnosi się do elementarnego stanu psychicznego: świadomości swojej odrębności, akceptacji siebie, pragnienia dobra dla siebie, poczucia własnej wartości; stan ten polega na świadomości własnych możliwości i ograniczeń, odkryciu i realizowaniu swojej „miary”; 2) rozumienie negatywne, które odnosi się do wyolbrzymionego poczucia własnej wartości, pragnienia dobra wyłącznie dla siebie, pragnienia uznania ze strony innych; ten stan/ta postawa, nacechowane emocjonalnością, mogą prowadzić do zachowań negatywnych i oceniane są przez mówiących negatywnie, co uwidocznia się w obrazowaniu badanego pojęcia.

Miłość własna zaczęła się stabilizować jako jednostka leksykalna w XVII wieku, a ostatecznie utrwaliła się na przełomie wieków XVIII/XIX. Materiały korpusowe i leksykograficzne wskazują na początkową dominację rozumienia negatywnego, a następnie – od XIX wieku po współczesność – zróżnicowane rozumienie tego wyrażenia, włącznie z możliwym pozytywnym wartościowaniem opisywanej nim postawy.

W referacie przedstawimy dzieje wyrażenia miłość własna w polszczyźnie, odniesiemy się także do rozróżnień proponowanych w opisach psychologicznych denotowanego przez to wyrażenie fenomenu psychicznego, ale przede wszystkim poddamy pod dyskusję projektowane eksplikacje oraz rekonstrukcję metaforycznego obrazowania miłości własnej utrwalonego we współczesnych tekstach.

 


 14 XI  Aleksandra Wilkos, Problematyka rzeczowników kolektywnych w ujęciu kognitywnym i etnolingwistycznym

 

Referat ma na celu omówienie, jak pojęcie liczby, a w szczególności rzeczowników zbiorowych, jest rozumiane w ujęciu kognitywnym i etnolingwistycznym. Punktem wyjścia będzie praca Marty Nowosad-Bakalarczyk O gramatycznych i leksykalnych wykładnikach pojęcia liczby w polszczyźnie, a kontrapunktem – rozważania Ronalda Langackera dotyczące rzeczownika. Po zapoznaniu się z problematyką przedstawioną w niniejszych pracach, referentka zaprezentuje rzeczowniki kolektywne w brazylijskim socjolekcie o nazwie pajubá.

Wybrana literatura:

 

Cunha, C. i Cintra, L. (2015) Nova Gramática do Português Contemporâneo. Bertrand, Lizbona.

Langacker, R. (1987) Foundations of Cognitive Grammar. Stanford University Press, Stanford.

Nowosad-Bakalarczyk, M. (2018) O gramatycznych i leksykalnych wykładnikach pojęcia liczby w polszczyźnie, w: Etnolingwistyka, t. 30, UMCS, Lublin. 91-111.

 

 

 

 
Webdesign by Webmedie.dk Webdesign by Webmedie.dk